الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

272

تفسير مجمع البيان (فارسى)

بيان آيه 128 - 129 قرائت يحشرهم : حفص و روح به ياء و ديگران به نون خوانده‌اند . بنا بر قرائت اول ضمير به « عند ربهم » برميگردد . و مؤيد قرائت دوم « حَشَرْناهُمْ » و « نَحْشُرُهُ يَوْمَ - الْقِيامَةِ أَعْمى » است . ( كهف 47 و طه 124 ) اعراب خالدين : زجاج گويد : حال است . مثوا : ابو على گويد : اين كلمه مصدر است نه ظرف مكان ، زيرا ظرف مكان عمل فعل انجام نمىدهد و اين كلمه در « خالدين » عمل كرده است . يعنى : « النار ذات اقامتكم » . بنا بر اين « كم » فاعل مصدر است . مقصود در دنبالهء مطالب پيش مىفرمايد : وَ يَوْمَ يَحْشُرُهُمْ جَمِيعاً يا مَعْشَرَ الْجِنِّ قَدِ اسْتَكْثَرْتُمْ مِنَ الْإِنْسِ : روزى كه خداوند جميع خلق را محشور كرده ، گويد : اى گروه جن ، شما بسيارى از افراد انسان را گمراه كرديد . اين معنى از زجاج است . وى اين معنى را از گفته ابن عباس اقتباس كرده است . برخى گويند : منظور فقط حشر جن و انس است ، زيرا بدنبال آن سخن از ايشان است . « 1 » وَ قالَ أَوْلِياؤُهُمْ مِنَ الْإِنْسِ رَبَّنَا اسْتَمْتَعَ بَعْضُنا بِبَعْضٍ : انسانهايى كه از ايشان پيروى كرده‌اند ، گويند : پروردگارا : ما از يكديگر نفع برده‌ايم . دربارهء تفسير اين قسمت ، چند قول است : 1 - فايده‌اى كه جنيان از انسانها برده‌اند ، اين است كه : قايد و رئيس

--> ( 1 ) - نصب يوم به « يقول » مقدر است .